Oktyabrın 22-24-də Rusiyanın ev sahibliyi edəcəyi sammitdə Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın da iştirakı gözlənilir. Rusiya prezidenti Vladimir Putin yaxın günlərdə prezident Ərdoğan, Çin prezidenti Si Cinpin, Hindistanın baş naziri Narendra Modi və İran prezidenti Məsud Pezeşkian da daxil olmaqla bir çox dünya liderləri ilə görüşəcək.
Hafta.az-ın yazdığına görə, liderlər Rusiyanın Kazan şəhərində görüşəcək. Başlanğıcda Braziliya, Rusiya, Hindistan, Çin və Cənubi Afrikanın formalaşdırdığı, həmçinin İran, Misir, Efiopiya, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ) və Səudiyyə Ərəbistanının da iştirak etdiyi sammitdə veriləcək mesajlar maraq doğurur.
Sammitin ən maraqlı gündəmlərindən biri də Türkiyənin müraciəti olacaq. Bəs, sammitdə nələr gözlənilir, BRİCS-ə üzvlük Türkiyəyə hansı töhfələri verir? Diplomatik Münasibətlər və Siyasi Araşdırmalar Mərkəzinin (DİPAM) sədri Dr. Tolqa Sakman zirvə ilə bağlı inkişafları və gözləntiləri bölüşüb.
Sakman qlobal gərginliyin artdığı son dövrdə Türkiyənin mövqeyini gücləndirmək və bu mövqe ilə dünyaya mesaj vermək üçün çalışmalarını davam etdirdiyini bildirərək, “Bu işlərdən biri də qurduğu təmasdır. Türkiyənin proqnozu ondan ibarətdir ki, birqütblü sistem çevrilərkən dəyişdiriləcəyi ehtimal edilən ikiqütblü sistem qarşıdurmanı alovlandıracaq. Ona görə də Türkiyə ikiqütblü deyil, çoxmərkəzli sistemi qabaqcadan görür və Türkiyənin mərkəzlərdən birinə çevriləcəyini düşünür” deyib.
Sakman, “BRİCS əslində təhlükəsizlik və ya siyasi birlik deyil, təhlükəsizlik yönümlü əməkdaşlıq platformasıdır. Təbii ki, iqtisadi əsaslı əməkdaşlığın siyasi nəticələri var, lakin əsas mövcud iqtisadi sistemin transformasiyasıdır. Xüsusilə Gömrük İttifaqına yenidən baxılması prosesinin Avropa İttifaqı ilə razılaşdırılan, lakin heç vaxt həyata keçirilmədiyi mənfi kursa görə Türkiyə də BRİCS-ə rəsmi şəkildə yaxınlaşıb. Biz BRİCS-in, xüsusən də onun son genişlənməsindən sonra diplomatik alternativ olmaq səylərini görməzlikdən gələ bilmərik. Aydındır ki, BRİCS beynəlxalq sistemdə Amerikanın hegemonluğunu qırmaq üçün konsensus formalaşdırıb. Lakin təşkilati mənada institutlaşmasını başa çatdırmaması və bəzi məsələlərdə üzv dövlətlər arasında rəqabətin davam etməsi BRİCS-i iqtisadiyyat və maliyyə çərçivəsində qalmağa məcbur edir” deyə bildirib.
Türkiyənin BRİCS-ə namizədliyi və üzvlüyü ilə bağlı da qiymətləndirmələr aparan Sakman qeyd edib ki, Türkiyənin təşkilata namizədliyi və üzvlüyü, ilk növbədə, Qərb iqtisadi sistemində Türkiyəyə qarşı bəzi fikir və siyasətlər üçün mesaj və ehtiyat tədbirləri ehtiva edir. “Ancaq BRİCS ölkələrinin iqtisadiyyatlarının yaxın gələcəkdə çatacağı nöqtəni Türkiyə iqtisadiyyatı ilə əlaqələndirmək istəyi mühüm amildir. Nəhayət, əlbəttə ki, biz Türkiyənin xarici siyasətindəki balanslaşdırılmış müxtəlifliyi və bundan sonra Ankara mərkəzli diplomatiyaya dəstək səylərini görə bilərik. Düşünürəm ki, sammitdə Türkiyənin müraciəti qısa zamanda dəyərləndiriləcək və müsbət nəticələnəcək. Çünki NATO üzvü, Aİ-yə namizəd, Türkiyə kimi Qərblə dərin əlaqələri olan bir üzv BRİCS-in hazırkı mövqeyini gücləndirəcək. Kazanda keçiriləcək sammit bütün üzvlərlə şəkil çəkdirəcək Türkiyə üçün əhəmiyyətli bir tarix olacaq”, - Sakman fikrini yekunlaşdırıb.
